Sofie'nin Dünyası - Felsefe Tarihinde Bir Yolculuk

 Sofie'nin Dünyası, ilk bakışta felsefe tarihi hakkında bir roman. Ama  sadece kuru bir tarihten daha fazlası. Roman, varoluş ve gerçeklik sorunuyla ilgilidir. Lise yıllarımda ilk kez okuduğum Sofie'nin Dünyası'nı tekrar okumak istedim. En çok hangi yaşlarında beğendin derseniz, lise yıllarında beni daha çok büyülemişti😀. Ancak felsefe tarihini kapsayan bir roman okumak isterseniz Sofie'nin Dünyası iyi bir seçim olacaktır.




"Sofie'nin Dünyası"nın Özeti: (Spoiler İçerir!!!)

Her şey 14 yaşındaki Sofie Amundsen'in bir öğleden sonra okuldan eve gelip posta kutusunda "Sen kimsin?" ve "Dünya nereden geliyor?" sorularının yazılı olduğu notlar bulması ile başladı. Kısa bir süre sonra, sadece not almıyordu, filozofun (o zamanlar tanımadığı) onu yavaş yavaş felsefeyle tanıştırdığı ve Sofie'nin dünyayı olduğu gibi kabul etmediğinden emin olmak istediği uzun mektuplar alıyordu. Evreni silindir şapkadan çıkmış bir tavşan olarak tanımlayarak "İyi bir filozof olmak için ihtiyacımız olan tek şey merak etme yeteneğidir" yazan mektup gibi mektuplar genç kızı iyice merakta bırakıyordu. ''Tüm insanlar tavşanın kürk uçlarında doğarlar, ancak zamanla kürkün içine giderek daha fazla yerleşirler. Sadece filozoflar sürünerek uzaklaşmak istemezler, saçlarının  uçlarına kadar tırmanırlar ve sihirbazın gözlerinin içine bakmak isterler.''


Sofie, felsefenin gerçekte ne anlama geldiğini öğrendikten sonra kurs başladı. Filozof mitler ve tanrılar hakkında, ilk Yunan (doğal) filozoflar Thales, Herakleitos, Demokritos ve diğerleri hakkında ve önemli Atinalı filozoflar Sokrates, Platon ve Aristoteles hakkında mektuplar gönderdi.

Ancak felsefe öğretmeni Alberto Knox'tan (artık Sofie adını biliyordu) gelen mektuplar, Sofie için tek gizemli konu değildir: Sofie kızı Hilde'ye doğum günü tebrikleri gönderen BM elçisi Binbaşı Albert Knag'dan kartpostallar alır.  Ama hepsi bu değil! Sofie, odasında Hilde'den kırmızı bir fular bulur ve hatta alıştırma kitabında, sokakta veya ormandaki kulübede Hilde Môller Knag c/o Sofie Amundsen'e yazılmış kartpostal bulur.

Felsefe kursu devam ediyor. Sofie, MÖ 4. yüzyıldan MS 400 yıllarına kadar olan dönemi kapsayan mektuplar alır. İlk olarak, Yunan kültürünün önemli bir rol oynadığı ve Helenistik Çağ olarak anılan uluslararası bir topluluğun ortaya çıktığı dönem vardı. Öte yandan, MÖ 400 yıllarında  ayrıca insanın mutlu olmak için herhangi bir lükse ihtiyacı olmadığı gerçeğiyle ilgili Kinik felsefe. Yaklaşık 100 yıl sonra, Kinik felsefenin önemli bir rol oynadığı Stoacılık. Aynı zamanda, yaşamın amacının mümkün olduğu kadar çok duyusal zevk elde etmek olduğunu düşünen Epikürcüler ortaya çıktı. Hem Kinikler, hem Stoacılar hem de Epikürcüler Sokrates'in öğretileri üzerine inşa ettiler.


Kurs devam ediyor, ancak artık mektup almakla kalmıyor, Albero ile  kiliselerde veya evde Sofie ile buluşuyor. Sofie, öncelikle Platon'un fikir teorisinden esinlenen geç antikite, Hristiyanlığın ortaya çıkışı ve yayılması, Orta Çağ, Rönesans ve Barok dönemi hakkında bilgi edinir. Spinoza, Locke ve Hume'dan "felsefenin inşaat alanını temizleyen" Descartes'tan bahsederler.

Ama sadece kurs değil, aynı zamanda Hilde ve babasıyla olan gizemli konu da devam ediyor. O kadar ileri gider ki Hermes (Alberto'nun köpeği) "Tebrikler Hilde!" der günün birinde ve Alberto ona "Görüşürüz Hilde" diyerek veda eder.

Ama sonra, Sofie'nin 15. doğum gününde, Alberto İrlandalı piskopostan bahsederken gerçek ortaya çıkar: Sofie ve Alberto, kızına öğretici bir doğum günü hediyesi vermek isteyen Albert Knag'ın kuklalarıdır. Bu Sophie için anlaşılmaz görünüyordu. Söylediği ve düşündüğü her şey Binbaşı tarafından mı yönlendiriliyordu? Hayatı sadece bir rüya mıydı? O bile yok muydu?

Aynı zamanda kitapta ikinci bir hikaye başladı: 15 yaşındaki Hilde doğum gününde uyandı ve komodinin üzerinde üzerinde Sofie'nin Dünyası yazan büyük bir dosya buldu. Demek bu, babamın aylarca yaygara kopardığı hediyeydi. Büyümek için bir hediye. Hilde okumaya başlar: "Sofie Amundsen eve dönüyordu..."

Aynı zamanda, Sofie ve Alberto'nun hikayesi devam ediyor: Sofie ve Alberto pes etmek istemediler: Alberto hikayeden kaçmak için bir "kaçış planı" yapmak istedi. İlk olarak, Albert Knag Lübnan'dan Lillesand'daki (kızı ve karısıyla birlikte yaşadığı) evine döndüğünde felsefe kursu tamamlanmalıdır.

Böylece neredeyse her öğle yemeğinde Sofie'nin evinin arkasındaki ormandaki binbaşı kulübesinde buluşup Aydınlanma ve Romantik çağdan, Kant, Kierkegaard ve Marx'tan, Darwin ve Freud'dan ve nihayet içinde yaşadığımız zamandan bahsettiler. Örneğin, onlara Kırmızı Başlıklı Kız'ı veya Winnie the Pooh'u gönderecek olan, örneğin daha sonra hikayeye bir şeyler ekleyecek olan Binbaşı tarafından kesintiye uğradılar.  Ya da Alberto ile şehirdeyken ona bir kitap verdiğinde: Albert Knag: Sofie'nin Dünyası başlığını okuyarak irkildiler.

Yani gerçekten doğruydu: o sadece kurgusal bir karakterdi ve Binbaşı zihnini kontrol ediyordu. Felsefe dersinin sonu buydu.


Binbaşı dönmeden tam bir gün önce ve Sofie felsefi bahçe partisini düzenledi. Alberto da bahçe partisine davet edildi ve herkes biraz kutladıktan sonra bir konuşma yaptı: Herkese onların var olmadığını ve Hilde klasörü kapatır kapatmaz artık var olmayacaklarını açıkladı. Gençler dikkatle dinlediler, davet edilen anne ve babası da onu aşağıladı ve dava etmek istedi... Sonra garip şeyler oldu: Gökyüzü karardı, Alberto, Sofie'nin annesine, hayatta kalabilmesi için Sofie'yi yanına alması gerektiğini söylediğinde, anne kabul etti ve sadece bir fincan kahve istedi. Bir araba bahçenin içinden geçerken, Albero Knox ve Sofie çitin içinden geçtiler ve farklı bir gerçeklikte diğer taraftan çıktılar. Onu kimse duymuyor ve görmüyordu. Albero'nun dediği gibi "onlar için tasarlanmış" ve kimsenin görmediği bir araba aldılar.

Bir kafenin arkasında Mickey Mouse ve A sincabı ve B sincabı, Cinderella ve Pamuk Prenses gibi masal karakterleriyle tanıştılar. Onlar da yeni uydurulmuştur ve Alberto ve Sofie gibi onları ne görebilir ne de duyabilirsiniz.


Alberto ve Sofie  yola çıktılar ve Lillesand'a, oradan da Hilde'nin yaşadığı eve gittiler. Onu orada da kimse göremezdi. Hilde ve (bu arada eve dönmüş olan) babasını nihayet felsefe kursunu tamamlarken izlediler. Big Bang'den, uzaydaki devasa mesafelerden ve gökyüzündeki tüm yıldızları geçmişte olduğu gibi nasıl gördüğümüzden bahsediyorlardı. Yani bir yıldız bizden 1000 ışıkyılı uzaklıktaysa onu 1000 yıl önceki gibi görürüz. Ama sonra Sofie kendini fark ettirmenin bir yolunu buldu: Hilde'nin kafasına bir tornavida fırlattı ve Hilde'nin bahçesinde kayığın göle bağlandığı ipi gevşetti. Böylece Hilde ve babası, Sofie ve Alberto'nun tamamen hayali olmadığını fark ettiler.


Yazar Jostein Gaarder Hakkında:

Jostein Gaarder 1952'de Oslo'da doğdu ve oradaki üniversitede felsefe, teoloji ve edebiyat okudu. Okullarda ve yetişkin eğitiminde felsefe dersleri verdi. Ayrıca çocuklar ve yetişkinler için romanlar ve kısa öyküler yazdı.  >Sofie'nin Dünyası<  40'tan fazla dile çevrildi ve ayrıca bir film haline getirildi. Diğer çalışmaları şunlardır: >Kart sırrı<, >Nadir kuş<, >Maya ve yaşam mucizesi< ve >Hayat kısadır -vita brevis

Bu kitaplar da ilginizi çekebilir:

Dune-Frank Herbert'in Unutulmaz Üçlemesi

11 Dakika-Paulo Coelho


15 Yorumlar

Yorumlara link eklemeyiniz tıklanabilir link olan yorumlar yayınlanmaz. Please don' t add your links at the comments they will not published.

  1. Siz ne zamandan beri Almanca biliyorsunuz Derya Hanım? Yanlış hatırlamıyorsam oraya sonradan taşındınız. Lise yıllarında da orada mıydınız?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 16 yıldır buradayım Recep bey. Gelir gelmez kursa gittim ve 3 seviyeyi de tamamladım sonra da anaokulu öğretmenliği okuluna gittim. Almancayla boğuştuğum ilk yılı saymazsak 😃 15 yıldır biliyorum ve geliştirmeye de çalısiyorum devamlı okuyarak. Burada konuştugumuz dil de oldugu icin zor olmuyor ☺️.

      Sil
  2. eveeet süfer kitap buuuu :)

    YanıtlaSil
  3. Merhabalar.
    Siz bu kitabı okuyup bitirmişsiniz, ben daha hala okumaya gayret ediyorum. Baş tarafları biraz bana sıkıcı geldi ama, bitirmeye gayret edeceğim.
    Kitap paylaşımınız için teşekkür ederim. Selam ve saygılarımla.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Recep bey bu ikinci okuyuşum uzun yıllardan sonra. Hazmederek okumak gerekiyor hafif bir kitap değil. Çogu kimse çocuk kitabı zannediyor ama bence değil.

      Sil
  4. Çok çok zaman önce okumuştum. Bir 4-5 yıldır yeniden okuyacağım diyorum ya hep yeni kitapları elime alıp öteliyorum. Ama kesinlikle bir kez daha okunmalı. O yaşla şimdiki halim bambaşka çünkü...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben gençken daha çok ilgimi çekmişti ancak yıllar içinde birkaç felsefe kitabı daha okuyunca tekrar ayni bilgileri okumak biraz bunalttı.

      Sil
  5. Bir dönem çok sık gördüğüm bir kitaptı ama felsefe içerikli olduğu için okuyamayacağımı düşünüyorum hala. Bir gün benim için de zamanı gelecek sanırım. :)
    Tanıtımınız için teşekkürler :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Mutlaka okunmalı diye bir şey yok. Konu sevilmiyorsa insanı bunaltabilir de.

      Sil
  6. Üniversitedeyken herkesin elinde gördüm.diye okumadıydım, geçen senelerde ancak okudum
    Bu felsefe kitapları azıcık içimi karartıyor benim, bir de o ara okuduğum her kitap da böyle yazarların falan yaratıcı olarak işe karıştığı kitaplar çıkmıştı, tam bunalmıştım :D İlk gençliğimde okusaymışım daha iyiymiş :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet gençlik yıllarında bana da daha cazip gelmişti. Ben de artık romanları daha çok tercih ediyorum.

      Sil
  7. Ben bu kitabı çocukken okumuştum, çok sevmiştim :) O dönemlerde çok satanlardan düşmediğini hatırlıyorum, her kitapçıda raflarda en önlerde duruyordu. Şimdi yıllar sonra bu yazıyla kitabı hatırlamış oldum. Kaleminize sağlık :) Tekrar okunmalı aslında sizin de yaptığınız gibi, aklıma yazayım :))

    YanıtlaSil
  8. Uzun yıllar önce okumuştum. Bir dönem çok popüler bir kitaptı. Belki tekrar okumak lazım:)

    YanıtlaSil
Daha yeni Daha eski